Robert Kiyosaki’nin kaleme aldığı Zengin Baba Fakir Baba kitabına dair yazı serimizin üçüncü kısmıyla devam ediyoruz.
“Babalarımın düşünsel yaklaşımları birbirine tümüyle zıttı. Bir babam bana zenginlerin daha çok vergi vermesi hasebiyle daha az şanslı olanlara bakmaları gerektiğini, öbür babamsa vergilerin üreten bölüme ceza, üretmeyen bölüme ödül olduğunu öğretmişti. Bir babamın öğüdü ‘Çok çalış ki uygun bir şirkette iş bulabilesin’ iken, öbürünün tavsiyesi ‘Sıkı çalış da satın alacak yeterli bir şirket bulabilesin’ olurdu. Babalarımdan biri ‘Zengin değilim zira sizler varsınız’ kaygısı, öteki ‘Zengin olmam gerek zira sizler varsınız’ kederi. Biri yemek masasında para ve iş hakkında konuşmayı özendirirdi, öteki yemek sırasında paradan kelam açılmasını yasaklamıştı. Biri ‘Para kelam konusu olduğunda risk alma’ diye öğütlerken, öteki ‘Risk idaresini öğren’ sıkıntısı. Biri konutumuzun en büyük yatırım ve en pahalı varlığımız olduğuna inanırdı. Öteki ‘Evim yükümlülüğümdür, şayet insan konutunu en büyük yatırım diye görürse başı kaygıda demektir’ diye savunurdu. Her iki babam da faturalarını vaktinde öderdi fakat biri ödemeyi daha birinci gününde yaparken öbürü son günü beklerdi. Bir babam birkaç dolar biriktirmek için gayretler, öteki yatırım alanları yaratırdı. Biri şahsî bakımları ve ihtiyaçlarını karşılamak için çalıştığı şirkete yahut hükümete güvenmesi gerektiğini düşünürken, oburu tüm sorumluluğun kişinin kendinde olması ve maddi yetkinliğin kazanılması gerektiğine inanırdı. Varlıklı babam iflas edip meteliksiz kaldıktan sonra bile, kendini varlıklı diye görmekten vazgeçmemişti zira ona nazaran fakir olmakla iflas etmiş olmak ortasında fark vardı, iflas geçiciyken yoksulluk sonsuzdu.”
Kimi para için çalışır…
Kitabın bu kısmını olduğu üzere vermek istedim zira bu örneklerden de görülebileceği üzere beşerler hayatlarını fikirleri doğrultusunda şekillendirirler. Bakış açılarımızın hayatımız üzerinde sandığımızdan daha fazla tesiri bulunmaktadır. Tüm bu örnekleri bizler de etrafımızdan duymuşuzdur. Sırf bu kısmı okuyarak bile kendinize birçok bildiri çıkartabilirsiniz. Faturaların son gün ödenmesi dahi bireylerin bakış açısındaki farklılığı yansıtmakta. Birisi borçla kalmaktan rahatsızlık duyarken başkası fatura parasını günlük faize koyarak değerlendirebilmektedir. Fatura fiyatı çok düşük olduğu için komik yahut saçma geliyor olabilir ancak bunların temsili örnekler olduğunu unutmayın. Birileri para için çalışırken ve her şeyi günü gününe yapma telaşesindeyken, başkaları parayı kendisi için çalıştırır.
Para bir tıp güçtür, kişiyi bir yere kadar memnun edebilir fakat ondan daha güçlü olan şeyse finansal eğitimdir. Para gelir ve sarfiyat, lakin paranın nasıl çalıştığını bilmek kişinin her vakit varlıklı olmasını, düştüğü yerden tekrar kalkabilmesini ve daha süratli bir halde toparlayabilmesini sağlar. Ufak taktiklerinizin de bakiyenizin üstel büyümesine katkı sağlayacağını unutmayın.
Bedel üzerine iki farklı yaklaşım
“Bedelini karşılayamam” ve “Bedelini nasıl karşılayabilirim” soruları tıpkı bağlamda iki farklı yaklaşımı temsil etmektedir. Birincisinde zihinsel tembellik kelam konusuyken ikincisinde beyin jimnastiği yaparak esneklik kazanmaya ve gelişmeye başlanır.
Eskilerin dediği üzere değişim lisanda başlamaktadır. Bir hususa hangi açıdan yaklaştığınız hayli kritiktir. “Bedelini karşılayamam” diyerek var olan sorunu sürdürmekle kalmıyor birebir vakitte tahlil üretmekten de kaçmış oluyorsunuz. Öte yandan “Bedelini nasıl karşılayabilirim?” sorusu şahısları kolaya kaçmak yerine hususun üzerine düşünmeye itiyor. Örneğin çok uygun fiyata yatırımlık bir konut bulduğunuzu hayal edelim. Bu noktada “Bedelini karşılayamam” diyen kişi sorunu kestirip atarak çok büyük bir fırsatı kaçırmaktadır. Öte yandan “Bedelini nasıl karşılayabilirim?” sorusu ise kişinin nasıl para bulabileceğini düşünmesini sağlamaktadır. Kişi bankadan kredi çekebilir, arkadaşlarından borç alabilir, yatırımlarından kimilerini satabilir, kefil göstererek senet yapabilir. Görülebildiği üzere kısa müddette bile birçok tahlil önerisi düşünmek mümkün. Hâlihazırda sürdürülen alışkanlıklardan kaynaklı olarak kestirip atmak ve problemle yüzleşmemek, çok uzun vakit sonra da birebir yapıya sahip olmanıza ve benzeri fırsatları kaçırmanıza yol açacaktır. Öte yandan tahlil odaklı bir bakış açısı geliştirmek fırsatlara açık olmanızı ve finansal özgürlüğe giden yolda daha süratli ilerleyebilmenizi sağlayacaktır.
“Finansal bilgiye sahip olduğu halde para kazanamamanın nedenlerinden birisi sahip olunan alışkanlıklardır. Hayatımızdaki birçok his, niyet ve davranışı alışkanlıklarımız şekillendirmektedir. Evvelce sahip olduğumuz bu kalıplar, yeni marifetler ve tecrübeler kazanma ihtimalimizi de engelleyebilmektedir.”
Bizi geriye çeken alışkanlıklarımızı sorgulamalı (Örneğin dört yıl lisans eğitimi almanın getirdiği alışkanlıklardan ötürü inançlı alan olan psikologluğu yapmam gibi) ve sonların dışına nasıl çıkabileceğimizi sorgulamalıyız (Psikoloğum lakin terapistlik yapmıyorum, davranışsal iktisat ve trade psikolojisi üzerine yoğunlaşıyorum). Alandaki pratiklere ve alışkanlıklara karşıt bir yerden ilerlemek kazanmayı da daha kolay hâle getirebilir zira herkesin birbiriyle savaştığı bir alandansa daha bakir bir alanda tek başınıza bir şeyler inşa ederek ilerleyebiliyorsunuz.
Basmakalıp niyetlerden uzak durmak
Aynı vakitte ailenizin ve yakın etrafınızın size aşıladığı alışkanlıklarla ilgili paragrafı hatırlayın. Etrafınızın üzerinizdeki tesiri düşündüğünüzden çok daha fazladır. Muhafazakâr ve riski görece daha az olanı tercih eden bir yatırımcı olmanıza yol açan alışkanlıklar da muhtemelen başkalarından size aktarılan alışkanlıklardır. Tıpkı “Memur ol, maaşın tertipli yatsın ve rahat bir hayatın olsun” sözündeki üzere daha rutine dayanan ve stabil bir hayatı tercih edebilir, risk almadan yatırım yapmayı seçebilirsiniz. Öte yandan varlıklı olmak istiyorsanız bu usul kalıpları yıkmalı ve kendinizi geliştirmeye, sonlarınızı zorlamaya çalışmalısınız.
“Birçok kişi lafını edip güçlü olmanın hayalini kurmakla yetinir, kıymetli olan ise bu noktada aksiyona geçebilmektir. Bir şeyler yapmayı denemek dahi bu bahiste adım atabilmiş olmak demektir. Pes edersen fakir kalmaya devam edersin, nasıl güçlü olabileceğine dair arayışını sürdürmeye devam etmeli ve işin peşini bırakmamalısın. Hayat bizi sağa sola sürükler, birtakımı pes ederken başkaları ise savaşır. Dersini alıp yoluna devam edenler birkaç kişidir. Onlar hayatın kendilerini sürüklemesine müsaade verirler. Bu birkaç kişi bir şeyler öğrenmeye gerek duyar ve ister, öğrendikçe yollarına devam ederler.”
Yakın etrafımda de sıklıkla karşılaştığım bir olgu herkesin bir gün güçlü olacağına dair hayal kurmasıdır. Bahis aksiyona geldiğinde ise birçok kişi gerekli fırsatların onlara verilmediğinden, araştırma yapmak için vakitleri olmadığından, daha çok çalışmak için fazla yorgun olduklarından yakınıp durmaktadır. Deneyip başarısız olanlar ise bir daha denemekten korkmaktadırlar. Hayatınızın büsbütün sizin denetiminiz altında olduğunu daha evvel de vurgulamıştım. Münasebetiyle sizi şu anki pozisyonunuzdan kurtarabilecek tek kişi de sizsiniz. Denemekten vazgeçip yanlışlarınızdan ders almaz ve fırsatları araştırmayı bırakırsanız olduğunuz yerde saymaya devam edersiniz. Başarılı bireylerin en büyük farkı pes etmeden dengeli bir biçimde yollarına devam etmeleri, öğrenme seyahatinin sonsuz olduğunu kabullenmeleri ve kusurların gelişimlerinde çok büyük bir hissesi olduğunu fark etmeleridir.
